Cookies disclaimer
By continuing your browsing, you accept the deposit of third-party cookies for audience measurement (Google Analytics), to offer you share buttons, social content downloads.
I AGREE
I REFUSE

Inwestycje zagraniczne w Europie Środkowo-Wschodniej (CEE)

Europa Środkowo-Wschodnia to atrakcyjny region przyciągający w ostatnich latach coraz więcej inwestorów. Wzrost inwestycji zagranicznych w CEE nie jest jednak jednorodny, a kluczowe kraje znacznie różnią się pod kątem ilości i wartości realizowanych projektów. Dla przykładu – Słowacja zaskoczyła dynamicznym odbiciem, podczas gdy kraje bałtyckie musiały zmierzyć się z wyraźnym spadkiem. Polska, mimo minimalnego spadku, wciąż utrzymuje pozycję lidera.

W 2022 roku kraje Europy Środkowo-Wschodniej (CEE) zanotowały imponujący wzrost wartości inwestycji zagranicznych (BIZ) – niemal 8% więcej niż w roku poprzednim. Ten dynamiczny wzrost nie jest jednak równomiernie rozłożony między państwami regionu, co wynika m.in. z różnić w potencjale gospodarczym, ale także z kilku dużych transakcji, które mocno wpływają na ogólny obraz.

Dużym sukcesem może pochwalić się Słowacja, gdzie po dwóch latach drastycznych spadków nastąpiło gwałtowne odbicie wartości napływających BIZ (2,5 miliarda EUR w 2022 r., w porównaniu do 50 milionów w roku 2021). Znaczny wzrost inwestycji zanotowała również Estonia, która kusi zagranicznych graczy m.in. sprzyjającym systemem podatkowym oraz wysokim poziomem digitalizacji kraju. Co ciekawe, Estonia jest wyjątkiem na tle innych krajów bałtyckich, które w 2022 roku radziły sobie znacznie gorzej. Największe spadki inwestycji zagranicznych, oprócz Ukrainy, odnotowano właśnie na Łotwie (-54,6%) oraz na Litwie (- 4,7%).

Polska – stały lider pomimo minimalnego spadku

Polska utrzymała swoją pozycję jako lider regionu, z minimalnym spadkiem (-0,4%), pozostając największym beneficjentem BIZ pod względem wartości. Według raportu UNCTAD „World Investment Report 2023”, Polska, jedna z 20 największych gospodarek na świecie,  zajmuje 4. miejsce w Europie i 14. miejsce globalnie pod względem napływu inwestycji, osiągając wynik 29 mld EUR.

Rumunia – duży rynek zbytu i korzystny system podatkowy

Rumunia przyciąga potencjalnych inwestorów m.in. dzięki dużemu rynkowi zbytu liczącemu ponad 19 milionów ludzi. Rosnąca siła nabywcza konsumentów oraz stosunkowo niskie koszty pracy (średnie roczne wynagrodzenie wyniosło w 2021 roku 13 tys. EUR, podczas gdy średnia dla UE to 33,5 tys. EUR) sprawiają, że rynek ten jest szczególnie atrakcyjny dla przedsiębiorstw produkcyjnych. Ponadto Rumunia ma jedną z najniższych stawek podatkowych w UE, a system podatkowy sprzyja w równym stopniu inwestycjom przemysłowym i inicjatywom start-upowym.

Według danych Banku Narodowego, ogólny napływ netto bezpośrednich inwestycji zagranicznych do Rumunii wzrósł o 9% rok do roku, osiągając 9,6 mld EUR w 2022 roku. Niemniej jednak, udział tych inwestycji w PKB tego kraju spadł do 3,1% w porównaniu z 3,3% rok wcześniej.

Węgry – wysoki poziom BIZ per capita, ale również istotne wyzwania demograficzne

Węgry zdołały utrzymać wysoki poziom bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) per capita. Według Światowego Raportu Inwestycyjnego UNCTAD z 2022 r., napływ BIZ wyniósł 4,6 mld EUR w 2021 r., warto jednak pamiętać, że rok wcześniej było to 5,8 m EUR. Centralne położenie i wysokiej jakości infrastruktura sprawiają, że kraj uważany jest za atrakcyjne miejsce dla zagranicznych inwestorów. Ponadto Węgry mają jedno z najniższych w Europie podatków od firm wynoszący 9%. Z drugiej strony, spadek demograficzny kraju i wolny postęp w systemie edukacyjnym stanowią istotne przeszkody dla kluczowej transformacji strukturalnej. Wiele przedsiębiorstw zagranicznych wskazuje na brak wykwalifikowanej siły roboczej jako główną przeszkodę dla inwestycji na Węgrzech. Nie bez znaczenia jest również sytuacja polityczna, która wpływa na postrzeganie kraju na arenie międzynarodowej.

Słowacja – gwałtowne odbicie i zależność od strefy euro

Zgodnie z raportem UNCTAD 2022 Słowacja zanotowała dynamiczny wzrost wartości bezpośrednich inwestycji zagranicznych, osiągając kwotę 2,5 miliarda EUR w 2022 roku (w porównaniu do zaledwie 50 milionów rok wcześniej). Wśród sektorów o wysokim potencjale inwestycyjnym wymienia się produkcję samochodów i ich części (Słowacja jest największym producentem pojazdów w przeliczeniu na mieszkańca na świecie). Ponadto, istotnymi dziedzinami są produkcja maszyn i sprzętu transportowego, elektroniki, a także sektor chemiczny i farmaceutyczny.

Słowacja stanowi atrakcyjny punkt docelowy dla przedsiębiorstw z uwagi na stosunkowo niskie koszty, w parze z wysoko wykwalifikowaną siłą roboczą oraz korzystnym położeniem geograficznym w centrum Europy Środkowej. Jednocześnie duża część słowackich BIZ jest bezpośrednio zależna od strefy euro. Gospodarka tego kraju jest ściśle powiązana z kondycją gospodarczą jego europejskich sąsiadów, zwłaszcza Niemiec i Francji.

Słowacja cieszy się korzystnym klimatem biznesowym, zajmując 32. miejsce spośród 82 krajów w rankingu „Economist Business Environment”. Dodatkowo, plasuje się na 46 pozycji spośród 132 w Światowym Indeksie Innowacji 2022 (Global Innovation Index) oraz na 49 miejscu spośród 180 w indeksie Corruption Perceptions Index.

Czechy – szybki wzrost gospodarczy i innowacyjność

Czechy, z PKB na poziomie 2,3% w 2022 roku, stanowią atrakcyjną destynację dla inwestorów m.in. ze względu na wysoką pozycję w wskaźnikach praworządności i stabilności politycznej. Dodatkowo, zajmują wysoką pozycję w rankingu wolności gospodarczej (Index of Economic Freedom) oraz charakteryzują się niskimi restrykcjami dla bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Czechy są także liderem w innowacjach w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, z silnym naciskiem na sektory takie jak automatyka i robotyka.

Perspektywy rozwoju regionu i czynniki wpływające na inwestycje zagraniczne

Kolejne lata w opinii ekspertów przyniosą dalszy wzrost inwestycji zagranicznych w regionie, czyniąc z niego jednego z największych beneficjentów takich projektów na świecie. Sprzyjać temu  będą m.in. tendencje nearshoringowe – przenoszenie operacji do pobliskiego obszaru geograficznego o podobnej strefie czasowej, kulturze i języku, co sprzyja wzmocnieniu stabilności łańcucha dostaw. Europa Środkowo-Wschodnia ze swoim położeniem, niższymi kosztami pracy i wysoko wykwalifikowaną kadrą, idealnie wpisuje się w strategię „China Plus One”.

Jednym z najważniejszych czynników jest dostępność doświadczonej siły roboczej. Kraje Europy Środkowo-Wschodniej, z silną tradycją w sektorach takich jak IT, finanse i inżynieria, oferują odpowiednia podaż zarówno wykwalifikowanych specjalistów jak i pracowników gotowych wykonywać proste prace np. montażowe. Dodatkowym atutem jest stosunkowo niska cena pracy, co przekłada się na potencjalnie atrakcyjne zyski dla inwestorów..

Nie bez znaczenia jest także korzystne otoczenie biznesowe – stabilne systemy prawne i transparentne przepisy. Członkostwo w Unii Europejskiej większości krajów regionu umożliwia dostęp do jednolitego rynku i ułatwia prowadzenie działalności biznesowej.

Na wysoki poziom inwestycji wpływ ma także rosnący rynek konsumencki w Europie Środkowo-Wschodniej (ponad 110 mln ludzi). W miarę wzrostu dochodów, konsumenci w regionie stają się coraz bardziej zainteresowani produktami i usługami wysokiej jakości. Istotne jest również zapotrzebowanie na nowe technologie i automatyzację, co otwiera nowe możliwości dla inwestorów.

Dodatkowym impulsem dla rozwoju regionu są środki płynące z Unii Europejskiej. Nowa perspektywa finansowa na lata 2021-2027 dostarcza krajom niezbędne wsparcie finansowe, co potencjalnie przełoży się na dalszy wzrost inwestycji zagranicznych.

Europa Środkowa – Wschodnia nie jest jednak wolna od wyzwań, które wpływać mogą na pozom BIZ w najbliższych latach. Wysoka inflacja, związana m.in. z cenami energii i surowców, może odstraszyć potencjalnych inwestorów, prowadząc do deprecjacji lokalnych walut. Dodatkowo, bliskość ogarniętej wojną Ukrainy nie pozostaje bez wpływu na atrakcyjność regionu i przekłada się na jego ocenę przez zagraniczne podmioty, szczególnie te z bardziej odległych części globu.

Mimo wyzwań, perspektywy rozwoju Europy Środkowo-Wschodniej są obiecujące. Region ten, będący mostem pomiędzy Wschodem a Zachodem, nie tylko przyciąga inwestorów swoim potencjałem gospodarczym, ale także staje się kluczowym graczem w kształtowaniu globalnych strategii biznesowych.

 

Źródło:

Kierunek: Wschód – Aktualne trendy i atrakcyjne kierunki ekspansji zagranicznej w obliczu zawirowań geopolitycznych

Raport opracowany przez PwC i PFR TFI we współpracy z KUKE

Central and Eastern Europe (CEE): Strength and Challenges of Foreign Investment

Central and Eastern Europe is an attractive region that has been drawing an increasing number of investors in recent years. However, the growth of foreign investments in CEE is not uniform, and key countries significantly differ in terms of the quantity and value of projects implemented. For instance, Slovakia underwent a surprisingly dynamic rebound in terms of foreign investment, while the Baltic countries faced a noticeable decline. On the other hand, Poland, despite a minimal decrease in foreign investment, still maintains its position as a leader.

In 2022, the countries of Central and Eastern Europe (CEE) recorded an impressive increase in the value of foreign direct investment (FDI) – nearly 8% more than in the previous year. However, this dynamic growth is not evenly distributed among the states of the region, due to differences in economic potential, but also several large transactions that significantly affected the overall picture.

Slovakia has experienced a remarkable turnaround in terms of FDI. Following two years of significant decreases, the country witnessed a substantial recovery in the value of its incoming FDI which surged to 2.5 billion EUR in 2022 – a stark contrast to the mere 50 million EUR recorded in 2021.

Estonia also recorded a significant increase in investments, attracting foreign players with a favorable tax system and a high level of digitalization in the country. Interestingly, Estonia is an exception among other Baltic countries, which fared much worse in 2022. The largest decreases in foreign investments, besides Ukraine, were recorded in Latvia (-54.6%) and Lithuania (-4.7%).

Poland – a Steady Leader Despite a Minimal Drop

Poland maintained its position as the region’s leader, with a minimal decrease (-0.4%), remaining the largest beneficiary of FDI in terms of value. According to the UNCTAD „World Investment Report 2023,” Poland, one of the 20 largest economies in the world, ranks 4th in Europe and 14th globally in terms of investment inflow, achieving a result of 29 billion EUR.

Romania – Large Consumer Market and Favorable Tax System

Romania attracts potential investors, among others, thanks to its large consumer market of over 19 million people. The growing purchasing power of consumers and relatively low labor costs (average annual salary was 13 thousand EUR in 2021, while the EU average is 33.5 thousand EUR) make this market particularly attractive for manufacturing enterprises. Moreover, Romania has one of the lowest tax rates in the EU, and its tax system equally favors industrial investments and startup initiatives.

According to the National Bank data, the overall net inflow of direct foreign investments into Romania increased by 9% year-on-year, reaching 9.6 billion EUR in 2022. However, the share of these investments in the country’s GDP fell to 3.1% compared to 3.3% the year before.

Hungary – High Level of FDI per Capita, but also Significant Demographic Challenges

Hungary managed to maintain a high level of foreign direct investments (FDI) per capita. According to the UNCTAD World Investment Report 2022, the inflow of FDI amounted to 4.6 billion EUR in 2021, although lower than the 5.8 million EUR recorded the previous year. The central location and high-quality infrastructure make the country an attractive place for foreign investors. Moreover, Hungary has one of the lowest corporate taxes in Europe at 9%. On the other hand, the country’s demographic decline and slow progress in the education system pose significant obstacles for key structural transformation. Many foreign enterprises point to the lack of qualified workforce as a major obstacle to investment in Hungary. The political situation, which affects the country’s international perception, is also significant.

Slovakia – Sharp Rebound and Dependence on the Eurozone

According to the UNCTAD 2022 report, Slovakia recorded a dynamic increase in the value of direct foreign investments, as mentioned previously. Among the sectors with high investment potential, the production of cars and their parts is mentioned (Slovakia is the world’s largest vehicle manufacturer per capita). Additionally, important sectors include machinery and transport equipment production, electronics, as well as the chemical and pharmaceutical industry.

Slovakia is an attractive destination for enterprises due to relatively low costs, paired with a highly qualified workforce and a favorable geographical location in the heart of Central Europe. At the same time, a large part of Slovakian FDI is directly dependent on the eurozone. The country’s economy is closely linked to the economic condition of its European neighbors, especially Germany and France.

Slovakia enjoys a favorable business climate, ranking 32nd out of 82 countries in the „Economist Business Environment” ranking. Additionally, it ranks 46th out of 132 in the 2022 Global Innovation Index and 49th out of 180 in the Corruption Perceptions Index.

Czech Republic – Rapid Economic Growth and Innovation

The Czech Republic, with a GDP growth of 2.3% in 2022, is an attractive destination for investors due to its high position in the rule of law and political stability indicators. Additionally, it ranks high in the economic freedom index (Index of Economic Freedom) and is characterized by low restrictions on direct foreign investments. The Czech Republic is also a leader in innovation in the Central and Eastern Europe region, with a strong emphasis on sectors such as automation and robotics.

Prospects for the Development of the Region and Factors Influencing Foreign Investments

In the opinion of experts, the coming years will bring further growth of foreign investments in the region, making it one of the largest beneficiaries of such projects in the world. This will be favored by nearshoring trends – relocating operations to a nearby geographical area with a similar time zone, culture, and language, which promotes the strengthening of supply chain stability. Central and Eastern Europe, with its location, lower labor costs, and highly qualified staff, perfectly fits into the „China Plus One” strategy.

One of the most important factors is the availability of experienced workforce. The countries of Central and Eastern Europe are known for their qualified labourforce in sectors such as IT, finance, and engineering. Moreover CEE offers an appropriate supply of both technical specialists and workers which are proficient to perform operational tasks, e.g., assembly.

An additional advantage is the relatively low cost of labor, which translates into potential attractive profits for investors. The favorable business environment is also significant – stable legal systems and transparent regulations. EU membership for most countries in the region provides access to a single market and facilitates business operations.

The high level of investment is also influenced by the growing consumer market in Central and Eastern Europe (over 110 million people). As the average income of households rises, consumers in the region become increasingly interested in high-quality products and services. The demand for new technologies and automation also opens new opportunities for investors.

An additional impulse for the development of the region is the funds flowing from the European Union. The new financial perspective for 2021-2027 provides countries with the necessary financial support, which may potentially translate into further growth of foreign investments.

Central and Eastern Europe, however, is not free from challenges that may affect the level of FDI in the coming years. High inflation, related to energy and raw material prices, may deter potential investors, leading to the depreciation of local currencies. Additionally, the proximity of war-torn Ukraine affects the region’s attractiveness and is reflected in its assessment.

 

Source:

Heading East – Current trends and attractive destinations for foreign expansion in the face of geopolitical turmoil.

Report prepared by PwC and PFR (Polish Development Fund) TFI in cooperation with KUKE (Export Credit Insurance Corporation)